Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararıyla tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarında varlığı bulunan reel sektör firmalarına yönelik kapsamlı bir analiz yayımladı. “Merkezin Güncesi”nde yer alan çalışmada, fon krizinin ekonomik büyüklüğü ortaya konulurken; uzman isimler Barış Soydan ve Uğur Gürses rapordaki çarpıcı detaylara dikkat çekti.
Merkez Bankası’nın yayımladığı analize göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar TL yatırımı bulunuyor. Bu tutarın 57 milyar TL’lik kısmı (yaklaşık yarısı) para piyasası fonlarında (PPF) yer alırken, kalan kısmı hisse senedi ve diğer fon türlerinde bulunuyor. Analizde bu firmaların reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2’sini, istihdamının yüzde 0,6’sını, cirosunun ise yüzde 0,9’unu oluşturduğu kaydedildi.
TCMB’DEN “LİKİDİTE RİSKİ” VE “AKTARIM MEKANİZMASI” VURGUSU
Merkez Bankası yaptığı resmi açıklamada, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların ekonomideki genel payının sınırlı göründüğünü belirtti. Ancak TCMB, şu kritik uyarılarda bulundu:
“Bu bulgular söz konusu firmaların karşılaştığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı gibi, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin bir sonuç da sunmuyor. Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebilir.”
TCMB, bankaların likidite yönetimini destekleyen adımları ile KOBİ ve özel sektör tahvili ihraççılarının finansmana erişimini kolaylaştıran düzenlemelerinin olası risklerin sınırlanmasına yardımcı olacağını vurgularken, firmaların kısa vadeli TL kredilere erişiminin devam ettiğini de paylaştı.
UZMANLARDAN DİKKAT ÇEKEN YORUMLAR
Ekonomist Uğur Gürses, Merkez Bankası’nın incelemesinin firmaların ekonomideki payının düşük olduğunu gösterdiğini ancak likidite güçlüklerinin ve finansal sıkılaşmanın yaratacağı risklerin göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.
Gazeteci Barış Soydan ise fon vurgununun etkisinin sanıldığından çok daha derin olduğunu belirterek, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Merkez Bankası’nın incelemesine göre 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar TL’si var. Yarısı para piyasası fonlarında, kalanı diğerlerinde. Muhtemelen maaş başta ödemelerde zora düşmüşlerdir. Ve PPF’dekileri kimse basiretsizlikle de suçlayamaz.”
NE OLMUŞTU?
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), piyasalarda istikrarı korumak ve yatırımcı haklarını güvence altına almak amacıyla 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla bazı yatırım fonlarını tasfiye kapsamına almıştı. Alınan bu olağanüstü karar, fonlarda birikimi bulunan binlerce yatırımcı ve reel sektör firması için likidite ve nakde erişim tartışmalarını beraberinde getirmişti.